Rekompensaty sektorowe EU ETS – nowe sektory i szansa na odzyskanie kosztów energii od 2026 r.

System EU ETS (European Union Emissions Trading System) nakłada na elektrownie obowiązek zakupu uprawnień do emisji CO₂. Koszty tych uprawnień są w dużej mierze przenoszone na ceny energii elektrycznej, co powoduje wzrost rachunków za energię dla przedsiębiorstw przemysłowych.
Aby ograniczyć negatywne skutki dla gospodarki, wprowadzono mechanizm rekompensat, który umożliwia firmom z wybranych sektorów odzyskanie części kosztów wynikających z emisji CO₂ zawartych w cenie energii.
Mechanizm ten ma również zapobiegać zjawisku tzw. carbon leakage, czyli przenoszeniu produkcji poza Unię Europejską do krajów o mniej restrykcyjnej polityce klimatycznej.
W Polsce system rekompensat funkcjonuje na podstawie ustawy o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych, a wnioski o wsparcie rozpatrywane są przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Nowe wytyczne UE od 2026 roku

W styczniu 2026 r. Komisja Europejska zaktualizowała wytyczne dotyczące pomocy publicznej związanej z systemem EU ETS. Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie listy sektorów kwalifikujących się do rekompensat.
Do listy dodano 22 nowe sektory gospodarki, które mogą ubiegać się o wsparcie z tytułu kosztów pośrednich emisji CO₂. Oznacza to, że katalog przedsiębiorstw uprawnionych do rekompensat znacząco się powiększył.
Państwa członkowskie UE – w tym Polska – muszą dostosować krajowe przepisy do nowych wytycznych. Termin implementacji zmian został wyznaczony na 30 czerwca
2026 r.

Jakie branże mogą skorzystać z rekompensat?

Rozszerzona lista sektorów obejmuje wiele branż przemysłowych o wysokim zużyciu energii. Wśród nich znajdują się m.in.:
• górnictwo rud metali (kod działalności: 07.29, 07.10)
• produkcja kauczuku syntetycznego w formach podstawowych (kod działalności: 20.17)
• produkcja włókien chemicznych (kod działalności: 20.60)
• produkcja tworzyw sztucznych w formach podstawowych (kod działalności: 20.16)
• przygotowanie i przędzenie włókien tekstylnych (kod działalności: 13.10)
• produkcja włóknin i wyrobów z włókien, z wyłączeniem odzieży (kod działalności: 13.95)
• produkcja ceramicznych płytek i kafli (kod działalności: 23.31)
• produkcja barwników i pigmentów (kod działalności: 20.12)
• produkcja włókien szklanych (kod działalności: 23.14)
• produkcja baterii i akumulatorów (kod działalności: 27.20)
• produkcja podstawowych chemikaliów organicznych (kod działalności: 20.14)
• produkcja nawozów i związków azotowych (kod działalności: 20.15)
• produkcja olejów i pozostałych tłuszczów płynnych (kod działalności: 10.41)
• produkcja słodu (kod działalności: 11.06)
• produkcja arkuszy fornirowych i płyt drewnopochodnych (kod działalności: 16.21)
• produkcja szkła płaskiego i szkła gospodarczego (kod działalności: 23.11, 23.13)
• produkcja prętów ciągnionych na zimno i drutu (kod działalności: 24.31, 24.34)
• produkcja pozostałych wyrobów chemicznych, w tym mieszanych alkilobenzenów i alkilonaftalenów (kod działalności: 20.59.56.70)
• produkcja wyrobów z mineralnych surowców niemetalicznych, w tym wełny żużlowej, skalnej i podobnych wełen mineralnych (kod działalności: 23.99.19.10)

Jakie wsparcie mogą otrzymać przedsiębiorstwa?

Rekompensaty polegają na zwrocie części kosztów energii elektrycznej wynikających z systemu EU ETS. Wysokość wsparcia zależy m.in. od:
• poziomu zużycia energii elektrycznej
• ceny uprawnień do emisji CO₂
• benchmarków efektywności energetycznej dla danego sektora.
Skala programu jest znacząca – w Polsce wartość rekompensat dla przedsiębiorstw energochłonnych sięga kilku miliardów złotych rocznie.
W praktyce oznacza to, że dla wielu zakładów przemysłowych zwrot kosztów może wynosić od kilkuset tysięcy do nawet kilku milionów złotych rocznie.

Warunki uzyskania rekompensat

Aby skorzystać z systemu wsparcia, przedsiębiorstwo musi spełnić określone wymagania. Do najważniejszych należą m.in.:
• prowadzenie działalności w sektorze objętym systemem rekompensat
• brak zaległości podatkowych i składkowych
• brak statusu przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej
• posiadanie systemu zarządzania środowiskowego (np. ISO 14001 lub EMAS) lub systemu zarządzania energią zgodnego z ISO 50001.
Ponadto część otrzymanych środków musi zostać przeznaczona na działania poprawiające efektywność energetyczną lub ograniczające emisje w przedsiębiorstwie.

Procedura ubiegania się o rekompensaty

Przedsiębiorstwa zainteresowane wsparciem składają wniosek do Urzędu Regulacji Energetyki. Proces przygotowania wniosku wymaga m.in.:
• dokładnej analizy zużycia energii w instalacji
• określenia produkcji kwalifikowanej
• przygotowania dokumentacji procesowej i energetycznej
• weryfikacji danych przez akredytowanego audytora.
Dlatego przygotowania do wnioskowania często rozpoczynają się z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem.

Dlaczego warto sprawdzić kwalifikowalność już teraz?

Zmiany wprowadzone w 2026 roku mogą objąć wiele przedsiębiorstw, które dotychczas nie były świadome możliwości uzyskania wsparcia.
Rozszerzenie listy sektorów oraz potencjalna możliwość ubiegania się o rekompensaty już za rok 2025 sprawiają, że czas na przygotowanie dokumentacji może być bardzo ograniczony.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa powinny już teraz:
• przeanalizować swoje procesy produkcyjne pod kątem kwalifikowalności
• zweryfikować dane dotyczące zużycia energii
• przygotować system raportowania i dokumentacji.

Podsumowanie

Rekompensaty sektorowe EU ETS stanowią jedno z najważniejszych narzędzi wsparcia dla przemysłu energochłonnego w Unii Europejskiej. Zmiany wprowadzone w 2026 r. znacząco zwiększają liczbę sektorów, które mogą ubiegać się o zwrot kosztów energii wynikających z systemu emisji CO₂. Dla wielu przedsiębiorstw oznacza to realną szansę na ograniczenie kosztów działalności i poprawę konkurencyjności na rynku europejskim. Jednocześnie jednak skuteczne skorzystanie z programu wymaga odpowiedniego przygotowania – zarówno w zakresie danych energetycznych, jak i spełnienia wymogów regulacyjnych.